Prometeizm w Dziadach

Prometeizm w Dziadach

Mickiewicz dedykuje “Dziady” swoim przyjaciołom z czasów uniwersyteckich, współwięźniom, prześladowanym za miłość do ojczyzny i patriotyczną działalność, którzy zmarli na wygnaniu: Janowi Sobolewskiemu, Cyprianowi Daszkiewiczowi i Feliksowi Kołakowskiemu. Akcja utworu toczy się w I połowie lat 20-tych XIX wieku, kiedy młodzi spiskowcy siedzą w więzieniu wileńskim. Wśród historycznych bohaterów umieścił Mickiewicz Konrada.

Symboliczna przemiana Gustawa – Konrada

Konrad to postać, która jest bohaterem dynamicznym, zmienia się na kartach dramatu. Gustaw z IV części “Dziadów” był człowiekiem nieszczęśliwie zakochanym, który stracił wiarę w miłość i tym samym, ochotę do życia. W więzieniu przechodzi symboliczną przemianę, której znakiem jest uczyniony przez niego napis na ścianie w celi: “Umarł Gustaw, narodził się Konrad”. Słuchając w celi opowieści współwięźniów o prześladowaniach Polaków, o okrutnych scenach zachodzących na ulicach Wilna, bohater dojrzewa wewnętrznie. Wzorem mitycznego Prometeusza, chce ocalić ludzi. Swój prometejski program zawarł w trzech pieśniach.

Pieśń zemsty

Treść pieśni zapowiada zemstę na wrogu, przedstawia wizję okrutnego i ostatecznego rozprawienia się z nim, by nie powstał więcej. Zemścić się trzeba za każdą cenę, “z Bogiem i choćby mimo Boga”. Współwięźniowie nazywają tę pieśń pogańską i szatańską.

Mała Improwizacja

Konrad przedstawia siebie jako orła, który wzlatuje nad ziemię, pomiędzy proroków, aby z góry spojrzeć na przyszłe losy Polski i świata. Jest wybrańcem, orłem na niebie. Niestety, widok na świat zakrywa mu wielki, czarny kruk – symbol szatana.

Wielka Improwizacja

Konrad jest pełen pychy. On – wybraniec- poeta, nie może być zrozumiany przez zwykłych ludzi. Musi działać sam, jest przecież równy Bogu! Domaga się od Boga władzy nad światem i duszami ludzi, chce wyzwolić Polskę – Bóg milczy jednak. Konrad chce się poświęcić za cały naród, zostać odkupicielem jego win, ale grzeszy, stawiając się na równi z Bogiem, zarzucając Bogu, że nie kieruje się miłością. Poniósłby całkowitą klęskę, gdyby nie pokora księdza Piotra, który błaga Boga o litość nad duszą Konrada. Ksiądz Piotr widzi dobre intencje Mickiewiczowskiego bohatera, wierzy, że odegra on jeszcze wielką rolę w wyzwoleniu Polski.

Dziady cz.III – temat i problematyka

Dziady cz.III – temat i problematyka

III część “Dziadów” napisał Adam Mickiewicz w Dreźnie w 1832 roku. Autor dedykował utwór swoim wileńskim przyjaciołom, filomatom. “Dziady lektura dostępna online” to dramat romantyczny o problematyce narodowowyzwoleńczej.

Cechy dramatu romantycznego

  • utwór synkretyczny łączący cechy różnych rodzajów literackich
  • luźna kompozycja utworu, otwarte zakończenie
  • brak zasady trzech jedności
  • brak zasady decorum (jedności stylu i gatunku)
  • obecność bohatera romantycznego
  • metafizyczny charakter niektórych scen

Czas i miejsce akcji

Akcja rozpoczyna się więzieniu w Wilnie, gdzie przebywają aresztowani filomaci. Inne miejsca akcji to pałac Senatora w Wilnie, Warszawa, dom pod Lwowem. Akcja trwa rok –  od 1.11 1823 do 1.11.1824 roku.

Główny bohater III cz. “Dziadów”

Głównym bohaterem jest Konrad. Przebywa w więzieniu, jest patriotą i poetą. Jako poeta ma poczucie wyższości i wyjątkowości. Wygłasza w więzieniu Wielką Improwizację. Che wyzwolić ojczyznę. Jest typowym bohaterem romantycznym. Niezrozumiany przez otoczenie chce walczyć samotnie. Domaga się od Boga władzy nad duszami Polaków. Oczywiście, jego żądanie musi pozostać bez odpowiedzi. Bunt Konrada nie przekłada się na konkretne czyny, pozostając w sferze planów. Modli się za niego ksiądz Piotr, kolejny bohater “Dziadów”. Konrad łagodnieje, w przyszłości być może stanie się bojownikiem o wolność.

Problematyka “Dziadów”

W widzeniu księdza Piotra Mickiewicz ukazuje idee mesjanizmu. Polska jawi się bohaterowi jako “Chrystus narodów”. Męczeństwo narodu polskiego i męczeństwo Konrada jako jednostki mają zbawić Europę i przynieść wolność wszystkim uciśnionym narodom. Mesjanizm był wyrazem zwycięstwa chrześcijaństwa i wiary w przyszłe zmartwychwstanie Polski.

W “Dziadach” Mickiewicz zawarł również charakterystykę polskiego społeczeństwa, które jest wyraźnie podzielone. Tzw. “towarzystwo stolikowe” to kosmopolici popierający cara i senatora Nowosilcowa. Dla nich ważne są jedynie indywidualne korzyści materialne. Pisarz przeciwstawia im “towarzystwo przy drzwiach” – młodych polskich patriotów, gotowych do walki za wolność ojczyzny.

Dlaczego Dziady są najważniejszym cyklem książek Adama Mickiewicza

Dlaczego Dziady są najważniejszym cyklem książek Adama Mickiewicza

Adam Mickiewicz jest być może najważniejszym poetą w dziejach Polski. Co prawda jego najczęściej omawianym dziełem jest “Pan Tadeusz”, ale wiele osób uważa, że szczytem jego twórczości są “Dziady Adama Mickiewicza“. Dlaczego ten cykl dramatów jest powszechnie uważany za najważniejszy? Czy powinien przeczytać go każdy fan Mickiewicza i polskiej literatury? 

Z ilu części składają się “Dziady”?

“Dziady” nie zostały ukończone za życia Adama Mickiewicza. Co ciekawe po jego śmierci wydano pierwszą część cyklu, która nigdy nie została w pełni ukończona. To niejako zbiór niepowiązanych scen, które miały być wstępem do głównej historii. Wiele osób traktuje pierwszą część za zakończenie cyklu. Już tutaj pojawia się słynny Guślarz i Chór Młodzieży. Ten drugi miał być odbiciem towarzystwa filomatów, z którymi Mickiewicz prowadził za życia zażarte spory.  

Główna część opowieści zaczyna się od drugiej części, która została wydana w 1823 roku. Z tego samego okresu pochodzi część IV. Jak widać kolejność nie ma aż tak kluczowego znaczenia w kontekście rozumienia całości. Dopiero 9 lat później wydano część trzecią. Wszystkie książki cyklu składają się na opowieść o obrzędach tytułowych dziadów.

Dlaczego “Dziady” są najważniejszym dziełem Mickiewicza? 

“Dziady” Mickiewicza są być może najważniejszym dziełem o charakterze romantycznym, który wpłynął na rozwój tej epoki literackiej w Polsce. Świadczy o tym specyficzny klimat dzieła, gdzie pojawiają się wątki nadnaturalne i nacechowanie emocjonalne dzieła. Cykl dramatów słynie z klimatu zbliżonego wręcz do horroru, z czego korzystało wiele późniejszych dzieł. Wątki z “Dziadów” pojawiają się w kulturze do dzisiaj, czego przykładem jest nawet gra “Wiedźmin 3”, gdzie pojawia się specjalna misja w okolicach cmentarza. 

W “Dziadach” poruszany jest również ważny temat rosyjskich zaborów. Ciężkie czasy dla Polaków znalazły odbicie w dziele Mickiewicza, który poruszył tu też ważne wątki autobiograficzne. Być może patriotyczny charakter dzieła Mickiewicza był po części mobilizacją Polaków do podjęcia Powstania Listopadowego w 1831 roku.